รัฐบาลมีมาตรการส่งเสริมโครงการโซลาร์ภาคประชาชน โดยล่าสุดคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.)เมื่อวันที่ 29 เมษายน 2569 เห็นชอบรับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินจากประชาชนที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคาที่พักอาศัย (โซลาร์รูฟท็อป) รูปแบบ Net Billing เป้าหมายรับซื้อรวมทั้งประเทศไม่เกิน 500 เมกะวัตต์ เสนอขายต่อมิเตอร์ ไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ รับซื้อไฟฟ้าในอัตรา 2.20 บาท/หน่วย มีระยะเวลา 10 ปี
พร้อมกันนี้มอบหมาย การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) ปรับปรุงข้อกำหนดโครงข่ายไฟฟ้า (Grid Code) พร้อมระบบจำหน่าย สถานีไฟฟ้า และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อรองรับเป้าหมายโซลาร์ภาคประชาชนโดยไม่กระทบต่อความมั่นคงระบบไฟฟ้าของประเทศ
ทั้งนี้ระบบ Net Billing นั้นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อ กฟผ. ในฐานะหน่วยงานหลักด้านการผลิตและจัดหาไฟฟ้าของประเทศ โดยเป็นกลไกที่ช่วยปรับสมดุลระหว่างการส่งเสริมพลังงานสะอาดและการรักษาความมั่นคงของระบบไฟฟ้า ดังนี้
- บริหารจัดการเสถียรภาพระบบไฟฟ้า Net Billing ช่วยให้ กฟผ. จัดการความไม่แน่นอนของไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ภาคประชาชนได้ดีกว่าระบบเดิม โดยส่วนเกินที่ขายคืนจะถูกรับซื้อในราคาที่เหมาะสม (เช่น ประมาณ 2.20 บาท/หน่วย) ไม่ใช่ราคาขายปลีกที่สูงเกินไป ทำให้ กฟผ. ไม่ต้องรับภาระต้นทุนสูง
- ส่งเสริมโซลาร์ภาคประชาชนอย่างยั่งยืน เป็นเครื่องมือในโครงการ “โซลาร์ภาคประชาชน” ที่ช่วยให้ประชาชนเปลี่ยนมาใช้พลังงานสะอาด ซึ่งเป็นไปตามแนวทางของภาครัฐที่ต้องการเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียน
- ลดภาระต้นทุนพลังงาน การคิดค่าไฟฟ้าแบบหักลบเป็น “หน่วยเงิน” ทำให้ กฟผ. (ผ่าน กฟภ./กฟน.) สามารถรับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินในช่วงกลางวัน ซึ่งเป็นช่วงที่ความต้องการใช้ไฟฟ้าสูง และเป็นราคาที่ยุติธรรมต่อทุกฝ่าย
- ปรับโครงสร้างพลังงานเสรี เป็นส่วนหนึ่งของนโยบายปรับโครงสร้างค่าไฟใหม่ เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายและส่งเสริมให้ประชาชนผลิต-ใช้-ขายไฟฟ้าได้เอง
ความแตกต่างระหว่าง Net Billing กับ Net Metering
Net Billing คือระบบหักลบค่าไฟฟ้าสำหรับบ้านหรือธุรกิจที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์ โดยคิดแยกกันระหว่าง “ค่าไฟที่ซื้อจากการไฟฟ้า” และ “ค่าไฟที่ขายคืนจากการผลิตเกิน” ในรูปแบบของ “มูลค่าเงิน” (ไม่ใช่หน่วยไฟฟ้า) ซึ่งราคารับซื้อไฟฟ้าคืนมักจะต่ำกว่าราคาที่ซื้อ
Net Metering (การวัดไฟฟ้าแบบสุทธิ) คือ ระบบหักลบหน่วยไฟฟ้าอัตโนมัติระหว่าง “หน่วยที่ผลิตได้เองจากโซลาร์เซลล์” กับ “หน่วยที่ซื้อจากการไฟฟ้า” หากผลิตได้เกิน จะถูกตีกลับเป็นเครดิตหรือส่วนลดค่าไฟในรอบบิลถัดไปในราคาเดียวกับที่ซื้อมา ทำให้ผู้ใช้ไฟฟ้าประหยัดค่าไฟได้อย่างสูงสุด