ครม.เห็นชอบหลักการนโยบายกำกับดูแลกิจการ “ดาต้าเซ็นเตอร์” วางมาตรฐานกลางด้านการใช้ไฟฟ้า น้ำ และสิ่งแวดล้อม พร้อมมอบกระทรวงดีอี จัดตั้ง One Stop Service กลั่นกรองโครงการลงทุน หลังพบผู้ยื่นขอใช้ไฟฟ้ากว่า 110 ราย รวมกว่า 30,000 เมกะวัตต์ คาดมีแผนลงทุนจริงเพียง 1 ใน 4 หวังป้องกันการกักตุนทรัพยากรและสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ประเทศ
นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในฐานะประธานคณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) วันนี้ (10 พ.ย.2569) มีมติเห็นชอบในหลักการนโยบายกำกับดูแลกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์และมาตรฐานกลางในการกำกับดูแล รองรับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเศรษฐกิจดิจิทัลและเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยคำนึงถึงการใช้ทรัพยากรของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ และผลประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นกับเศรษฐกิจไทย
ทั้งนี้ ครม. มอบหมายให้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) จัดตั้งระบบบริการเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว (One Stop Service) เพื่อรวบรวมข้อมูลและกลั่นกรองโครงการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ ก่อนประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการอนุญาตตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด แก้ปัญหาการพิจารณาโครงการที่กระจายอยู่ในหลายหน่วยงาน และป้องกันการจองใช้ไฟฟ้า น้ำ และสาธารณูปโภคเกินความต้องการจริง
สำหรับนโยบายกำกับดูแลดังกล่าวมีเป้าหมายสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ การสร้างความมั่นใจให้ประชาชนและชุมชนผ่านมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม ความปลอดภัย และการใช้ทรัพยากร การสร้างความชัดเจนให้ผู้ประกอบการที่มีความพร้อมสามารถลงทุนได้อย่างต่อเนื่อง และการส่งเสริมให้การลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์สร้างมูลค่าเพิ่มแก่ประเทศไทย ทั้งการจ้างงาน การพัฒนาทักษะแรงงาน และการเชื่อมโยงธุรกิจไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทาน
ปัจจุบันพบว่า มีผู้ยื่นคำขอใช้ไฟฟ้าที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจดาต้าเซ็นเตอร์กว่า 110 ราย คิดเป็นความต้องการใช้ไฟฟ้ารวมกว่า 30,000 เมกะวัตต์ (MW) แต่ประเมินว่าโครงการที่มีแผนลงทุนจริงอาจมีเพียงประมาณ 1 ใน 4 หรือน้อยกว่านั้น สะท้อนปัญหาการจองทรัพยากรล่วงหน้าเกินความจำเป็น
สาเหตุส่วนหนึ่งเกิดจากผู้ประกอบการโครงการเดียวกันใช้ผู้รับเหมาก่อสร้างหลายราย โดยแต่ละรายยื่นขอจองไฟฟ้าและน้ำแยกกัน ส่งผลให้ปริมาณการจองสูงกว่าความต้องการจริง เช่น โครงการที่ต้องใช้ไฟฟ้า 100 เมกะวัตต์ อาจมีการยื่นจองรวมสูงถึง 400 เมกะวัตต์
ดังนั้น ภาครัฐจะนำมาตรการกลั่นกรองโครงการและการวางหลักประกันมาใช้ เพื่อคัดกรองผู้ประกอบการที่ไม่มีความพร้อมลงทุนจริง หรือมีพฤติกรรมจองทรัพยากรเพื่อนำไปขายต่อ ช่วยลดปัญหาการกักตุนกำลังไฟฟ้าและเพิ่มประสิทธิภาพการจัดสรรทรัพยากรของประเทศ
ส่วนแนวทางพิจารณาโครงการลงทุน ผู้ประกอบการที่ดำเนินกิจการถูกต้องตามกฎหมายอยู่แล้วจะสามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้ ขณะที่โครงการที่ได้รับอนุมัติก่อนหน้านี้จะเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบผ่าน One Stop Service เพื่อพิจารณาความครบถ้วนของใบอนุญาตและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง โดยโครงการที่อยู่ระหว่างดำเนินการจะมีมาตรการเปลี่ยนผ่านที่เหมาะสม
สำหรับโครงการลงทุนใหม่จะต้องผ่านการกลั่นกรองอย่างเข้มงวด ทั้งด้านความพร้อมในการลงทุน ความต้องการใช้ไฟฟ้าและน้ำ ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ผังเมือง และผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่จะเกิดขึ้นกับประเทศ โดยจะไม่พิจารณาเฉพาะมูลค่าเงินลงทุนเพียงอย่างเดียว
ด้านมาตรการสิ่งแวดล้อม จะกำหนดมาตรฐานควบคุมผลกระทบต่อชุมชน เช่น เสียงจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง อุณหภูมิบริเวณพื้นที่โดยรอบ และคุณภาพน้ำที่ระบายจากระบบหล่อเย็น โดยดาต้าเซ็นเตอร์ไม่จำเป็นต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ทุกแห่ง แต่ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง ส่วนโครงการนอกนิคมอุตสาหกรรมจะต้องปฏิบัติตามแนวทาง CoP ที่กำหนดเพิ่มเติม
ขณะที่นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุว่า หลักเกณฑ์กำกับดูแลจะแบ่งกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ตามกำลังการใช้ไฟฟ้ารวม (Facility Load) ออกเป็น 7 ระดับ โดยกิจการที่ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 0.5 เมกะวัตต์ขึ้นไปจะอยู่ภายใต้การกำกับดูแล ส่วนศูนย์ข้อมูลขนาดเล็กที่ใช้ไฟฟ้าต่ำกว่า 0.5 เมกะวัตต์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นระบบภายในองค์กร จะไม่อยู่ในขอบเขตการกำกับดูแลตามเกณฑ์ดังกล่าว
นายเอกนิติ ย้ำว่า แนวทางกำกับดูแลครั้งนี้ไม่ได้มีเป้าหมายจำกัดการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ แต่ต้องการให้การเติบโตของธุรกิจสอดคล้องกับศักยภาพด้านพลังงานและทรัพยากรของประเทศ พร้อมผลักดันให้การลงทุนสร้างผลประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการจ้างงาน การพัฒนาบุคลากร และการสร้างโอกาสทางธุรกิจให้ผู้ประกอบการไทย