ทีม PRISM ปตท. ฉายภาพน้ำมัน ปี70 แนะโรงกลั่นฯ รับมือเร่งกระจายแหล่งนำเข้า เสริมความมั่นคงพลังงาน

Loading

ปัจจุบันตลาดพลังงานโลกกำลังเผชิญความผันผวนและความไม่แน่นอนจากหลายปัจจัย โดยเฉพาะสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ที่ส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพด้านอุปทานพลังงานและทิศทางตลาดน้ำมันโลก ทำให้ทุกประเทศจำเป็นต้องเตรียมความพร้อมรับมือกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น เพื่อรักษาความมั่นคงด้านพลังงานและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ

โครงการบริหารการสร้างประโยชน์ร่วมธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่นทีมนักวิเคราะห์สถานการณ์น้ำมัน กลุ่ม ปตท. (PRISM Experts) ร่วมกับ กลุ่มอุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) จัดงาน 2026 The Annual Petroleum Outlook Forum ภายใต้แนวคิด “Global Energy Realignment Thailand’s Transition in a New World Order : โลกเปลี่ยน ไทยต้องปรับ พลังงานในระเบียบโลกใหม่” ขึ้นในวันที่ 17 พ.ย.2569 เวทีสัมมนาพลังงานครั้งสำคัญแห่งปี ที่นำทัพวิทยากรและผู้เชี่ยวชาญระดับแนวหน้าร่วมเจาะลึกทิศทางเศรษฐกิจมหภาค พลวัตของพลังงานโลก และแนวโน้มอุปสงค์อุปทานน้ำมัน เพื่อเปิดเวทีแลกเปลี่ยนข้อมูลและมุมมองเกี่ยวกับทิศทางเศรษฐกิจและพลังงานโลก รวมถึงความท้าทายและโอกาสที่ประเทศไทยต้องเตรียมพร้อมรับมือ

นางรุ่งนภา จันทร์ชูเกียรติ ประธานกลุ่มอุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ระบุว่า งาน 2026 The Annual Petroleum Outlook Forum ซึ่งจัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 15 และปีนี้ อุตสาหกรรมพลังงานโลกยังเผชิญความท้าทายจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ทั้งสถานการณ์ตะวันออกกลาง สงครามรัสเซีย–ยูเครน และการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองของประเทศมหาอำนาจ ซึ่งอาจกระทบต่อเสถียรภาพการจัดหาพลังงานและทิศทางราคาน้ำมันโลก โดยเฉพาะประเทศไทยที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบ

ทั้งนี้ อุตสาหกรรมโรงกลั่นไทยได้เตรียมพร้อมรับมือความผันผวน โดยมุ่งกระจายแหล่งจัดหาน้ำมันดิบ ลดการพึ่งพาแหล่งนำเข้าใดแหล่งหนึ่ง เพิ่มทางเลือกในการจัดหาวัตถุดิบ และบริหารสินค้าคงคลังอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อรักษาความต่อเนื่องของการผลิตและสร้างความมั่นใจว่าประเทศไทยจะมีน้ำมันเชื้อเพลิงเพียงพอต่อความต้องการใช้

ขณะเดียวกัน ภาคพลังงานจำเป็นต้องวางยุทธศาสตร์บริหารความเสี่ยง ควบคู่กับการเตรียมพร้อมรองรับการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงทางพลังงาน รักษาขีดความสามารถในการแข่งขัน และสนับสนุนการเติบโตของเศรษฐกิจไทยในระยะยาว

ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) กล่าวเปิด งาน 2026 The Annual Petroleum Outlook Forum โดยระบุว่า สถานการณ์พลังงานโลกปี 2569 ยังคงเผชิญความไม่แน่นอนและความผันผวนสูง ส่งผลกระทบต่อราคาพลังงานและความมั่นคงในการจัดหาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ทำให้ทุกภาคส่วนจำเป็นต้องเตรียมพร้อมรับมือความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศในภูมิภาคเอเชียที่สามารถรักษาความมั่นคงด้านการจัดหาพลังงานได้อย่างต่อเนื่อง โดยไม่เคยเผชิญความเสี่ยงขาดแคลนน้ำมันหรือก๊าซธรรมชาติสำหรับใช้ภายในประเทศ ซึ่งเป็นผลจากความร่วมมือระหว่างกระทรวงพลังงาน หน่วยงานภาครัฐ ผู้ประกอบการโรงกลั่น บริษัทพลังงาน และภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง

ปัจจัยสำคัญมาจากการลงทุนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะโรงกลั่นน้ำมันที่มีความยืดหยุ่นในการรองรับน้ำมันดิบจากหลากหลายแหล่ง รวมถึงการพัฒนาประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือของระบบการผลิต ควบคู่กับการสร้างเครือข่ายพันธมิตรและกระจายแหล่งจัดหาน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติทั่วโลก เพื่อลดการพึ่งพาแหล่งใดแหล่งหนึ่ง

แม้ประเทศไทยไม่สามารถหลีกเลี่ยงผลกระทบจากความผันผวนของราคาพลังงานโลกได้ แต่การเตรียมความพร้อมดังกล่าวช่วยให้ประเทศมีความมั่นคงด้านปริมาณพลังงาน สามารถจัดหาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติได้เพียงพอต่อความต้องการ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและภาคอุตสาหกรรม

ดร.คงกระพัน กล่าวว่า ความท้าทายของอุตสาหกรรมพลังงานในระยะต่อไป ไม่ได้มีเพียงความผันผวนของตลาดโลก แต่ยังรวมถึงภาวะกำลังการผลิตส่วนเกิน (Overcapacity) โดยเฉพาะธุรกิจโรงกลั่นน้ำมันและปิโตรเคมี ซึ่งยังมีกำลังการผลิตสูงกว่าความต้องการของตลาด ส่งผลให้การแข่งขันรุนแรงขึ้น และอาจกดดันความสามารถในการทำกำไรของผู้ประกอบการในอนาคต

ดังนั้น ภาคพลังงานไทยจำเป็นต้องเตรียมพร้อมรับมือทั้งสถานการณ์วิกฤตและช่วงที่ตลาดกลับเข้าสู่ภาวะปกติ โดยมุ่งรักษาประสิทธิภาพการดำเนินงาน ความสามารถในการแข่งขัน และความแข็งแกร่งทางธุรกิจ เพื่อรองรับความเสี่ยงในระยะยาว

ขณะเดียวกัน ธุรกิจพลังงานยังเผชิญความท้าทายด้านภาพลักษณ์ โดยเฉพาะช่วงราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้น ซึ่งผู้ประกอบการมักถูกตั้งคำถามเกี่ยวกับผลกำไร ทั้งที่การรักษาความมั่นคงด้านพลังงานจำเป็นต้องอาศัยเงินลงทุนจำนวนมากและการวางแผนล่วงหน้า เพื่อให้สามารถจัดหาพลังงานได้อย่างต่อเนื่องในทุกสถานการณ์

“ความท้าทายที่สำคัญคือ เราจะเตรียมพร้อมอย่างไรกับความผันผวนที่จะเกิดขึ้นต่อไป และในวันที่สถานการณ์กลับมาเป็นปกติ อุตสาหกรรมที่เราเกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจการกลั่นหรือปิโตรเคมี ก็ยังมีภาวะกำลังการผลิตส่วนเกินอยู่พอสมควร ดังนั้น การรักษาความแข็งแกร่งในช่วงที่ไม่ใช่ช่วงเวลาที่ดีของอุตสาหกรรม จะเป็นบทพิสูจน์สำคัญต่อไป” ดร.คงกระพัน กล่าว

โดย การบรรยายพิเศษ“The Global Outlook: Growth, Policy, and Geopolitical Realignment” นายพิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย กรรมการผู้จัดการ หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร ระบุว่า ภาวะเงินเฟ้อโลกและวัฏจักรดอกเบี้ยกำลังส่งแรงกระแทกต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการลงทุนในภาคพลังงานอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ท่ามกลางแรงกดดันจากอัตราเงินเฟ้อที่ยังทรงตัวในระดับที่ต้องเฝ้าระวัง และทิศทางอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่สร้างความท้าทายต่อต้นทุนทางการเงิน ภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมพลังงานจึงต้องเร่งปรับตัวครั้งใหญ่เพื่อรับมือกับความผันผวนของต้นทุน ตลอดจนผลกระทบต่อกำลังซื้อและความต้องการใช้พลังงานในตลาดโลกภายใต้ระเบียบเศรษฐกิจใหม่

นอกจากนี้การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจและการเงินยังส่งผลโดยตรงต่อต้นทุนการดำเนินงานของภาคอุตสาหกรรม ผู้ประกอบการจึงจำเป็นต้องประเมินความเสี่ยงและบริหารจัดการกระแสเงินสดอย่างรัดกุม เพื่อสร้างความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว พร้อมทั้งปรับกลยุทธ์การลงทุนให้สอดรับกับทิศทางเศรษฐกิจมหาภาคที่ผันผวน เพื่อขับเคลื่อนธุรกิจให้เติบโตอย่างมั่นคงท่ามกลางความท้าทายรอบด้าน

ทั้งนี้ การติดตามข้อมูลเชิงลึกและการวิเคราะห์สถานการณ์ตลาดอย่างแม่นยำ ผ่านเครื่องมือและบทวิเคราะห์จาก PRISM PTT Group จึงถือเป็นเข็มทิศสำคัญที่จะช่วยให้ภาคธุรกิจสามารถประเมินความเสี่ยง วางแผนกลยุทธ์ และคว้าโอกาสท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมพลังงานได้อย่างเท่าทัน

ด้าน ทีมนักวิเคราะห์สถานการณ์น้ำมัน กลุ่ม ปตท. (PRISM Expert) ได้วิเคราะห์สถานการณ์แนวโน้มพลังงานในอนาคต (Market Outlook Session)

โดย นายธนวัฒน์ อนุชา ผู้ช่วยผู้จัดการ Petroleum Value Chain Analytics บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) หรือ TOP กล่าวในหัวข้อ Oil Demand and Supply 2027: A World Beyond Hormuz – From Crisis to a New Oil Order โดยระบุว่า แนวโน้มตลาดน้ำมันโลกในปี 2570 มีโอกาสเผชิญภาวะอุปทานน้ำมันส่วนเกิน (Oversupply) ประมาณ 2.1 ล้านบาร์เรลต่อวัน เนื่องจากการฟื้นตัวของกำลังการผลิตน้ำมันจากกลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (OPEC) และผู้ผลิตนอกกลุ่ม OPEC รวมถึงการปรับเปลี่ยนเส้นทางขนส่งน้ำมันเพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่ความต้องการใช้น้ำมันโลกมีแนวโน้มฟื้นตัวตามเศรษฐกิจ แต่ยังไม่เพียงพอที่จะรองรับปริมาณอุปทานที่เพิ่มขึ้น

สำหรับด้านอุปสงค์ (Demand) คาดว่าความต้องการใช้น้ำมันโลกในปี 2570 จะได้รับแรงหนุนจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ หลังผ่านพ้นวิกฤตพลังงาน โดยประเมินการเติบโตของเศรษฐกิจโลก (GDP Growth) เพิ่มขึ้นจาก 3.1% ในปี 2569 เป็น 3.4% ในปี 2570 ขณะที่เศรษฐกิจยูโรโซนคาดว่าจะขยายตัวประมาณ 1.2%

ประเทศที่น่าจับตามองมากที่สุดคืออินเดีย ซึ่งคาดว่าเศรษฐกิจปี 2570 จะเติบโตประมาณ 7% ขณะที่ความต้องการใช้พลังงานไฟฟ้าภายในประเทศมีอัตราการเติบโตสูงถึง 7% ต่อปี สะท้อนบทบาทของอินเดียในฐานะหนึ่งในแรงขับเคลื่อนสำคัญของความต้องการพลังงานโลกในระยะต่อไป

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาสมดุลระหว่างอุปสงค์และอุปทาน พบว่าปริมาณน้ำมันที่เพิ่มขึ้นจากฝั่งผู้ผลิตยังสูงกว่าการขยายตัวของความต้องการใช้ ส่งผลให้ตลาดน้ำมันโลกมีแนวโน้มอยู่ในภาวะอุปทานส่วนเกินประมาณ 2.1 ล้านบาร์เรลต่อวัน แม้ว่าส่วนเกินบางส่วนอาจถูกดูดซับผ่านการเติมน้ำมันกลับเข้าสู่คลังสำรองน้ำมันเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Petroleum Reserve: SPR) ของประเทศต่าง ๆ ก็ตาม

จากปัจจัยดังกล่าว คาดการณ์ราคาน้ำมันดิบดูไบเฉลี่ยในปี 2570 อยู่ในกรอบ 70–80 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ซึ่งเป็นการประเมินบนพื้นฐานของอุปสงค์และอุปทาน อย่างไรก็ตาม ตลาดน้ำมันยังมีความผันผวนสูง โดยเฉพาะความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ความเสี่ยงต่อเส้นทางขนส่งน้ำมัน และความไม่แน่นอนด้านการจัดหาพลังงาน ซึ่งอาจทำให้ราคาน้ำมันเคลื่อนไหวแตกต่างจากกรอบคาดการณ์ได

นอกจากนี้ ยังต้องติดตามการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transition) โดยเฉพาะการเพิ่มขึ้นของยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และรถยนต์ไฮบริด ซึ่งเริ่มเข้ามามีบทบาทต่อโครงสร้างความต้องการใช้น้ำมันในระยะยาว รวมถึงการพัฒนาพลังงานทางเลือกในภาคการบินและการขนส่งทางทะเล อย่างไรก็ตาม วิกฤตพลังงานที่ผ่านมาได้สะท้อนให้เห็นว่า หลายประเทศเริ่มกลับมาให้ความสำคัญกับความมั่นคงทางพลังงาน (Energy Security) มากขึ้น ควบคู่กับการพิจารณาต้นทุนและความยั่งยืน

สำหรับประเทศไทย จำเป็นต้องเตรียมความพร้อมรับมือความผันผวนของตลาดน้ำมันโลกผ่าน 3 แนวทางสำคัญ ได้แก่

1. การรักษาระดับน้ำมันสำรองเชิงยุทธศาสตร์ให้เพียงพอ เพื่อรองรับความเสี่ยงจากวิกฤตพลังงานหรือภัยธรรมชาติ

2. การกระจายแหล่งจัดหาน้ำมันดิบและเส้นทางขนส่งให้หลากหลาย ลดการพึ่งพาแหล่งนำเข้าใดแหล่งหนึ่ง พร้อมเพิ่มความยืดหยุ่นของโรงกลั่นให้สามารถรองรับน้ำมันดิบต่างชนิดได้

3. การเร่งลงทุนพลังงานหมุนเวียนและโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน ทั้งโซลาร์รูฟท็อป ยานยนต์ไฟฟ้า ระบบสายส่งไฟฟ้า และสถานีชาร์จ EV เพื่อเพิ่มทางเลือกด้านพลังงานและลดการพึ่งพาการนำเข้าในระยะยาว

นายธนวัฒ น์กล่าวว่า ความมั่นคงทางพลังงานเปรียบเสมือนออกซิเจนที่เป็นรากฐานสำคัญของการดำรงชีวิตและระบบเศรษฐกิจ ดังนั้น ไม่ว่าโครงสร้างพลังงานโลกจะเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางใด ประเทศไทยจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการรักษาความมั่นคงทางพลังงานเป็นอันดับแรก เพื่อให้ภาคประชาชน ภาคอุตสาหกรรม และเศรษฐกิจสามารถดำเนินต่อไปได้อย่างต่อเนื่อง

ขณะที่ การบรรยายพิเศษ “Global Energy Dynamics: Balancing Security, Stability and Transition” Mr. Kurt Barrow Vice President Oil, Fuels and Chemicals Research จาก S&P Global Energy มองว่า ภาคอุตสาหกรรมกำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ ภายใต้ความท้าทายด้านความสมดุลของห่วงโซ่อุปทานและการปรับตัวตามมาตรการกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมและภูมิรัฐศาสตร์ที่เข้มงวดขึ้น โดยต้นทุนการผลิตและการดำเนินธุรกิจของผู้ประกอบการในระยะยาวจะมีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้นตามข้อกำหนดด้านการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการเปลี่ยนผ่านพลังงาน ซึ่งผู้เล่นในตลาดทั่วโลกจำเป็นต้องบริหารจัดการความเสี่ยงและปรับยุทธศาสตร์การลงทุนให้สอดรับกับต้นทุนและความผันผวนของราคาพลังงานที่อาจเกิดขึ้นอย่างใกล้ชิด